بآدم فقال : خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ، فلو قاس الجوهر الذى خلق منه آدم بالنار كان ذلك اكثر نور او ضياء من النار » و فى تفسير على بن ابراهيم عن اسحاق بن جوير : « قال ابو عبد اللَّه عليه السّلام فى قول ابليس خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ : كذب ابليس يا اسحاق ما خلقه اللَّه عز و جل الا من طين ، ثم قال : قال اللَّه عز و جل : الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً ، خلقه اللَّه عز و جل من تلك الشجرة و الشجرة أصلها من طين » فَما يَكُونُ لَكَ پس نرسد ترا و صحيح نيست أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها اينكه گردن كشى كنى در آسمان و عصيان ورزى زيرا كه آسمان مكان مطيعين و خاشعين است فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ پس بيرون رو از زمرهء ملائكه بدرستى كه تو از خوار شدگانى . آرى هر كه تكبر كند حق تعالى او را بيندازد و مرتبهء او را پست گرداند زيرا كه تكبر خداى تعالى را شايسته است و بس ، و « متكبر » از صفات عظماء اوست در حديث نبوى صلوات اللَّه عليه و آله وارد شده كه « من تواضع للَّه رفعه اللَّه و من تكبر وضعه اللَّه » . و چون ابليس از تكبر و نافرمانى نااميد از رحمت الهى گرديد قالَ گفت : بار خدايا أَنْظِرْنِي مهلت ده مرا و مرا مميران إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ تا روزى كه بر انگيخته شوند مردمان ، يعنى مرا زنده نگهدار تا روز قيامت و در عقوبت من تعجيل منما قالَ گفت خداى تعالى : إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ بدرستى كه تو از مهلت داده شدگانى ، شيطان طلب حيات تا روز بعث كرد حق تعالى فرمود كه : تو از مهلت دادگانى أما نه تا روز بعث بلكه تا روزى كه مصلحت من تقاضاى آن كند چنانچه در موضع ديگر فرموده كه : « فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ » و آن وقت معلوم نفخهء اولى است و روز بعث و قيامت در نفخهء ثانيه است و در حديث آمده كه « يموت ابليس ما بين النفخة الاولى و الثانية » و در بعضى ديگر وارد شده كه « يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ » روزيست كه قائم آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله مبعوث خواهد شد زراره روايت كند كه از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم كه بچه چيز ابليس نزد خداى تعالى مستوجب آن گرديد كه